تعرفه جدید تن-کیلومتر ۱۴۰۵؛ جزئیات افزایش نرخ کرایه حمل‌ونقل جاده‌ای کالا

حمل‌ونقل جاده‌ای به عنوان شریان اصلی اقتصاد کشور، همواره تحت تأثیر نوسانات اقتصادی و هزینه‌های جاری رانندگان و شرکت‌های باربری است. با توجه به افزایش هزینه‌های استهلاک قطعات، لاستیک، روغن و دستمزدها، شورای عالی هماهنگی ترابری کشور با همکاری سازمان راهداری، فرمول پایه محاسباتی کرایه بار را به‌روزرسانی کرده است.

طبق آخرین ابلاغیه رسمی، نرخ جدید شاخص تن-کیلومتر از روز جمعه ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ در سراسر محورهای مواصلاتی کشور لازم‌الاجرا شده است. در این مقاله به بررسی دقیق جزئیات این افزایش، ارقام جدید و تأثیر آن بر بازار حمل‌ونقل می‌پردازیم.

شاخص تن-کیلومتر چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

پیش از بررسی رقم جدید، بد نیست بدانیم که «تن-کیلومتر» عادلانه‌ترین روش محاسبه کرایه ناوگان باری است. در این فرمول، نرخ کرایه بر اساس دو فاکتور اصلی تعیین می‌شود:

۱. وزن بار (به تن)

۲. مسافت طی‌شده (به کیلومتر)

البته عوامل دیگری مانند نوع بارگیر (کفی، لبه‌دار، یخچال‌دار، تک، جفت و...)، شرایط آب‌وهوایی مسیر، ترافیک و شیب جاده نیز به عنوان ضریب تعدیل در فرمول نهایی اعمال می‌شوند.

جزئیات تغییرات و رقم دقیق نرخ تن-کیلومتر در سال ۱۴۰۵

بر اساس مصوبه جدید شورای عالی هماهنگی ترابری کشور، نرخ شاخص تن-کیلومتر در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۲۶.۵ درصدی همراه بوده است. هدف از این اقدام، ایجاد تعادل میان درآمد رانندگان و هزینه‌های سنگین نگهداری خودروهای سنگین اعلام شده است.

جدول زیر تغییرات دقیق پایه این شاخص را نشان می‌دهد:

نکته مهم برای شرکت‌های باربری: کلیه شرکت‌های فعال در حوزه حمل‌ونقل کالا و پایانه‌های باربری مکلف هستند از تاریخ مذکور، سیستم‌های صدور بارنامه خود را بر اساس پایه جدید یعنی ۱۶,۶۸۰ ریال به‌روزرسانی کنند.

تحلیل ابعاد افزایش ۲۶.۵ درصدی تعرفه حمل بار

بسیاری از فعالان صنف رانندگان معتقدند با توجه به تورم موجود در بازار قطعات یدکی و لاستیک، این افزایش ۲۶.۵ درصدی تنها بخشی از هزینه‌های واقعی آن‌ها را پوشش می‌دهد. از سوی دیگر، صاحبان کالا و کارخانجات نگران افزایش قیمت تمام‌شده محصولات خود در بازار هستند.

سازمان راهداری اعلام کرده است که این نرخ‌گذاری پس از جلسات متعدد کارشناسی با کانون انجمن‌های صنفی رانندگان و کامیون‌داران کشور و به منظور جلوگیری از توقف چرخه توزیع کالا صورت گرفته تا از خوابیدن ناوگان باری کشور جلوگیری شود.

نحوه محاسبه کرایه بر اساس نرخ جدید

برای محاسبه حدودی کرایه، فرمول پایه به شرح زیر است (اگرچه ضرایب جاده‌ای و نوع ماشین در نهایت روی آن اثر می‌گذارد):

$$\text{کرایه پایه} = \text{وزن بار (تن)} \times \text{مسافت (کیلومتر)} \times 16,680 \text{ ریال}$$

به عنوان مثال، برای حمل یک بار ۲۰ تنی در یک مسیر ۵۰۰ کیلومتری، نرخ پایه بدون احتساب ضرایب تکمیلی و بیمه به این صورت محاسبه می‌شود:

$$\text{کرایه پایه} = 20 \times 500 \times 16,680 = 166,800,000 \text{ ریال (۱۶ میلیون و ۶۸۰ هزار تومان)}$$

جمع‌بندی و توصیه به صاحبان کالا و رانندگان

تعرفه جدید تن-کیلومتر ۱۴۰۵ تلاش کرده است تا حدودی رضایت رانندگان را جلب کند، اما اعمال دقیق آن نیازمند نظارت جدی سازمان‌های متولی بر پایانه‌های باربری است تا از تضییع حقوق رانندگان یا مخدوش شدن نرخ‌ها توسط واسطه‌ها جلوگیری شود. صاحبان کالا نیز باید بودجه‌بندی لجستیک خود را با فرمول جدید ۱۶,۶۸۰ ریال تطبیق دهند.